| H I S T O R J Á
Vilddas vuođđuduvvui Tamperes čakčat 1997. Vuođđudeaddjigolbmasa Marko Jouste, Mikko Vanhasalo ja Annukka Hirvasvuopio ovttasbargu vulggii johtui jurdagis iskkadit turkalaš-arabialaččaid ud-čuojanasa ja ney-fleitta šuoŋaid sámi luođis. Annukka ja juoiganárbevieru mielde joavkku bihtáid giellan šattai lunddolaččat sámegiella dalán vuosttas hárjehusaid rájes. Marko ja Mikko leigga dahkan oahppomátkkiid čuojanasaideaskka ”ruohttasiidda” ee. Turkii ja čuojahan turkalaš musihká jo moanaid jagiid. Joavku orui doaibmamin álggu rájes bures, earáláganvuođastis fuolakeahttá, ja joavku oaččui namman Vilddas. Joavku hálidii alcces sámegielat nama, ja Vilddas orui leamen vuogas, iige dat leat suomagielagiiddage váttis dadjat.
Áibbas vuosttas Vilddas-konsearta lei 26.11.1997 Tamperes restoraŋŋa Telakkas, mii maŋŋá šattai hui oahpes ja ráhkis čuojahanbáikin sidjiide. Skábmamánu 1997 rájes Vilddas lea loaiddastan birra Suoma ( ja maiddái Norggas ja Duiskkas) ja lea čuojahan sihke akustalaččat ja elektronihkálaččat nu klubbain go konsearttainge. Bihtát ráhkaduvvojedje álggu rájes ovttas. Melodiat hábmejuvvojedje ovttas, nuohtat ja heivehusat šadde hárjehallanbáikkis Pyynikki beakkán čoru vuoldi. Dasgo dán golbmasa jurdagat ja ideat musihká ráhkadeames orro álggu rájes heivemin oktii, bihtát álge gárvvásmuvvat oalle jođánit. Oasis bihtáin vuođđun lei árbevirolaš luohti, oassi fas lei ollásit joavkku iežas buvttadus. Luođi, ud-čuojanasa ja fleitta ovttasteapmi lea seilon musihká vuođđun, vaikke áiggi mielde fárrui leat boahtán earáge elemeanttat. Vuosttas viidun dáhpáhuvai ambient-šuoŋaid ja mašenmusihká guvlui. Loaiddastettiin Vilddas geavaha ainge sihke dušše akustalaš ja akustalaš šuoŋaid ovttas mášenmusihkáin.
Vuosttas geardde joavku bargagođii časkinčuojaheaddjiin jagi 1998: Vilddasa jovkui bođii njealját lahttu, rumbbár Karo Sampela. Son buvttii fárustis eambbo pop-lágan šuoŋaid. Muhtumin perkussiobeali nannii maiddái Risto Blomster, guhte bođii jaovkku fasta lahttun jagi 2000. Rumboseahtta lea Vilddasis muhtun muddui buhttejuvvon časkinčuojanasaiguin, vai musihkás seaillošii geahpasvuohta, iige almmolašvolyma gárgidivččii gieđaid gaskkas. Nuba sihke Karo ja Ari Isotalo leaba Vilddasis rumbo-/časkinčuojaheaddjit. Aris šattai vilddaslaš giđđat 2001 Davvi-Supmii ja -Norgii dahkkon beassášloaiddastanmátkki maŋŋá. Álggoálggos Ari lei fárus Karo sadjásažžan moatte reaissus.
Jurdda skearru dahkamis cagai nannosit vilddaslaččaid mielas. Jagiid 1998 ja 1999 ráhkaduvvojedje stuorámus oassi bihtáin, mat almmustuvve čuovvovaš jagi joavkku vuostta skearrus. Sámedikki, ESEK, ja LUSES ruđalaš doarjaga veahkil ”Vilddas” -Cd (Wood 024) báddemat besse álgui čakčat 1999. Báddemat dahkkojedje váldooasis Meelis Niin ruoktostudios Tamperes. Meelis maid miksii ja dagai masterbarggu skerrui ja lea bargan muđuige Vilddasiin ollu ovttasbarggu jagi 1998 rájes. Giitu das!
Jahki 2000 álggii loaiddastemiin Anáris Sámimusea Siidda Milleniumávvudemiin. Álgojagi joavku loaiddastii ee. Vilda Vuoigŋa Davvin - sámekulturdáhpáhusas sihke Oslos Sámi Dálveriemut dáhpáhusas. Dát olgoriikkareaisu ii mannan váttisvuođaid haga, dasgo joavkku čuojanasat eai boahtánge dohko gosa čuojaheaddjit, muhto gávdnojedje áibbas eará guovllus! Čuojanasat bohte goitge čuovvovaš girdi mielde ja gerge bures dohko gosa galgege. Hearvái orui maiddái hoteallalanja televisuvnna ruvttos čužžon dearvvahanteaksta: “Welcome Mrs. And Ms. Vilddas”! Oslos Vilddas loaiddastii maid njuolggosáddagis Norgga radios (og vi snakker ikke norsk! :o)). Oslos báikki alde leigga maid Mari Boine ja Inga Juuso, geaid goappáge dovddus bihtát leat gullan Vilddasa prográmmii áibbas álggu rájes ja mat váldojuvvojedje fárrui maid Háliidan CD:ai (Wood 033).
Guovvamánus 2000 lei dárkkuhus joatkit “Vilddas” -skearru báddemiid. Plánat rivde goitge go oppa joavku gárttai loaiddastanmátkkis biilalihkohisvuhtii lahka Helssega. Biila cuovkanii ollásit, muhto vilddaslaččat besse smávva váttuiguin. Annukka buohta orui álggos issoras, dasgo son gárttai dárkilis dutkamušaide čeabetdávtti cuovkananeahpádusaid geažil ja gárttai orrut measta guokte jándora buohcceviesus. Juoba gáldnanváras hállojuvvui, muhto lihkus dasge beasai ovttain suorganemiin. Lihkuhisvuođa geažil gárte šluhttejuvvot sihke Helssega ja čuovvovaš beaivái sohppojuvvon Umeå Folkmusikfestivála čuojaheamit Ruoŧas. Báddet sii besse ođđasit easkka cuoŋománus. Áigetávvala maŋŋoneami geažil skearru gárvvásmuvai easkka golggotmánus - máŋga mánu maŋŋá go lei áigumuš. Muhto buorihan gánnáha vuordit.
Skearru almmusteapmi Tampere YO-dálus 31.10.2000 oaččui vuorddekeahtes jorggáldaga, go ođđa skearrut ledje darvánan tullui, iige daid ožžon olláge ieš skearrojulggástandilálašvuhtii. CD:t goitge loahpas bohte ja unna duhát stuhka deattus vuvdojuvvui lohppii moatte mánus. Ovdal ieš julggásteami ođđa Vilddas-skearru oaččui maid presideanta Tarja Halonen, guhte lei ávvuságadoallin Tampere-dálus ordnejuvvon álbmogiidgaskasaš ráfidutkiid konfereanssas, gos maid Vilddas loaiddastii. Tarja Halonen jierásmahtii skearru geigen Annukka šearusvuođainis ja olmmošlaš fátmmastemiinis. Ja logai vel iežas liikon garrasit sin šuoŋain.
Jahki 2001 álggii nu, ahte energiat biddjojedje skearru promobargui. Giđđat sii johte Davvi-Suomas ja Norggas. Geassemánus Vilddas loaiddastii ee. dánsajoavku Siepakkain Roavvenjárggas Jutajaččain. Geasseloaiddastemiid maŋŋá lei áigi vuodjut Háliidan-skearru báddemiidda, mat álge golggotmánus 2001 ja joatkašuvve periodaláhkái oppa čuovvovaš jagi, man áigge joavku finai loaiddasteamen ee. Duiskkas sihke Helssega Juhlivahkuid ávvudealttás Mari Boine joavkku ovdačuojaheaddjin. Geassit 2002 Sámemusea Siida diŋgui Vilddasis musihká Guovssahasfáttat DVD-čájehussii, mii čájehuvvo Siiddas ainge.
Viimmat njukčamánus 2003 beasai julggástuvvot Vilddasa nubbi skearru “Háliidan”. Skearru julggástandilálašvuođat ledje Tampere YO-dálus ja Helssegis Jumo Jazz Clubis. Dáid maŋŋá jođii mátki fas davás ja ođđa skearru julggásteami movtta sisti čuojahuvvui sihke Suoma ja Norgga bealdi, ee. Guovdageainnu beassášfeasttain. Geassit Vilddas doalai luomu ja čuojahii dušše oktii Márkomeannut-festiválas Norggas.
Jagi 2004 Vilddas lea geargan dahkat guokte skuvlakonseartamátkki Tampere guovllus. Skuvlakonsearttaid joavku lea dahkan j. 2000 rájes ja lea loaiddastan vuođđoskuvllain ja logahagain nu davvin go maddinge. Skuvlakonsearttaid birra sáhttá diđoštallat Konserttikeskusis Jorma Kesselis.
Dánáigái Vilddas čuojahallá ja hárjehallá perodaláhkái čuojaheaddjiid guhkes gaskkaid geažil. Hárjehallanbáikin lea bisson Tampere dasge fuolakeahttá, ahte dušše golbma vilddaslačča ásset Tampere guovllus.
|